Đường thi

7 Th9

Đường thi sưu tập

Cẩm sắt – Lý Thương Ẩn

Nguyên tác :

錦瑟
錦瑟無端五十弦,
一弦一柱思華年。
莊生曉夢迷蝴蝶,
望帝春心託杜鵑。
滄海月明珠有淚,
藍田日暖玉生煙。
此情可待成追憶,
只是當時已惘然。

Phiên âm :

Cẩm sắt
Cẩm sắt vô đoan ngũ thập huyền
Nhất huyền nhất trụ tứ hoa niên
Trang sinh hiểu mộng mê hồ điệp
Vọng đế xuân tâm thác đỗ quyên
Thương hải nguyệt minh châu hữu lệ
Lam điền nhật noãn ngọc sinh yên
Thử tình khả đãi thành truy ức
Chỉ thị đương thời dĩ võng nhiên.

Dịch nghĩa :

Đàn gấm

Đàn gấm chẳng vì cớ chi mà có năm mươi dây
Mỗi dây mỗi trụ đều gợi nhớ đến thời tuổi trẻ
Trang Chu buổi sáng nằm mộng thành bươm bướm
Lòng xuân của vua Thục đế gửi vào chim Đỗ Quyên
Trăng chiếu sáng trên mặt biển xanh, châu rơi lệ
Ánh nắng ấm áp chiếu vào hạt ngọc Lam Điền sinh ra khói
Tình này đã sớm trở thành nỗi nhớ nhung về dĩ vãng
Cho đến bây giờ chỉ còn lại nỗi đau thương.

Dịch thơ :

Tiếng đàn muôn điệu

Đàn kia năm chục dây tiên,
Mỗi dây mỗi trụ hoa niên thủa nào.
Trang Chu nằm mộng bướm chao,
Thục vương gửi chút xuân vào đỗ quyên.
Nguyệt minh rơi lệ biển huyền,
Nắng xiên ấm áp Lam điền tỏa sương.
Tình nay như khúc niệm buồn,
Duy còn lại nỗi đau thương vĩnh hằng.

Đọc Đường Thi, đúng như một bài viết đã đọc ở đâu đó nói, ít khi bắt gặp một bài Thơ tình thực sự nào, mà thường mang âm hưởng “thi trung hữu họa” nhiều hơn. Thứ tình cảm luyến ái nam nữ dẫu có được nhắc đến trong thơ cổ, cũng rất mơ hồ, hay có thể nói, sâu xắc đậm đà mà kín đáo che đậy, chan chứa dạt dào mà bẽn lẽn ôn nhu. Riêng với Lý Thương Ẩn lại khác. Thi phong của ông thanh nhã, mỹ lệ, ý tứ sâu xa mà diễm tình hết mực. Có lẽ do tôi chuộng Thơ tình, nên khi đọc thơ ông cảm thấy hợp ngay. Đúng là vậy, ẩn chứa sau những ngôn từ lúc sầu não, lúc thanh tao, ẩn chứa sau những điển tích ấy tang buồn ấy, vẫn chỉ là một chữ tình. Ông là nhà thơ tình hiếm hoi của thời đại…

Bài thơ “Cẩm sắt” ẩn chứa nhiều ý nghĩa sâu xa. Có thể nói mỗi câu, mỗi chữ đều liên quan đến những điển tích cổ. Từ câu chuyện của chàng Trang Chu nằm mộng hoá bướm, đến vị Thục đế vương. Từ tiếng đàn của nàng Tố Nữ mê mẩn lòng người đến những viên ngọc noãn xa khơi. Từ lòng yêu mến của Nguyễn Du khiến thi nhân mượn ý thơ bốn câu trong bài thất ngôn bát cú này để phóng dịch và diễn tả tiếng đàn của Kiều dành cho Kim Trọng nghe sau mười lăm năm đằng đẵng ly biệt, đến lời nhận xét của nhà bình thơ đời Thanh Vương Sĩ Trinh : “Nhất biên Cẩm sắt giải nhân nan” (Bài thơ Cẩm sắt nên hiểu sao đây?) đủ thấy tính đa nghĩa và khó hiểu của bài thơ, nhưng lại có sức quyễn rũ ma mị khôn cùng. Tất cả, tất cả chi tiết đều khiến cho hậu nhân mỗi khi ngâm lên bản Cẩm sắt, đều thấy lòng vương vấn mãi không thôi…

***

Thập giới thi

 

Một, tốt nhất là không gặp, không gặp sẽ không yêu
Gió lạnh thổi tà áo nhẹ bay, sầu vương cánh quạt.

***

Hai, tốt nhất đừng quen biết, không quen chẳng tương tư
Ta giấu lòng thương nhớ bên gối, sớm nay còn vệt nước mắt thấm qua.

***

Ba, tốt nhất không làm bạn, không bạn sẽ chẳng nợ nhau
Tiễn đi dứt khoát cắt lìa, tránh một mối tơ vò khó thoát.

***

Bốn, tốt nhất là không thương, không thương làm sao nhớ.
Tình yêu đó dành cho người, chỉ xin được chôn chặt trong ký ức

***

Năm, tốt nhất chưa từng yêu, không yêu thì sẽ chẳng bao giờ chia tay.
Cổng nặng nhà sâu hun hút ta chỉ có thể từ đây ngóng họa lầu tây.

***

Sáu, tốt nhất không có quan hệ gì, đã không quan hệ hà cớ phải gặp nhau.
Nhỡ đâu gặp gỡ lại bơ vơ biết nối bước ai về.

***

Bảy, tốt nhất không gây lỗi lầm, như vậy không cần phụ rẫy.
Gánh vác cả thế gian, gánh nặng như núi.

***

Tám, tốt nhất không hứa hẹn, để người khỏi mang lòng chờ đợi.
Thỉnh thoảng đôi lần lại nghe thấy tiếng mưa dưới ngô đồng đêm nào đó.
Nhưng vừa gặp được liền vừa hiểu, có gặp không gặp khác gì nhau.
Đành cũng người quyết ý đoạn tuyệt, tránh một lúc thương nhớ đến sống chết.

***

Chín, tốt nhất không phụ thuộc, như vậy chẳng sinh ra dựa dẫm.
Người đông lao lực kẻ tây tiệc tùng, tự ý tùy lo sải cánh bay.

***

Mười, tốt nhất nữa là, không tình cờ gặp mặt – mãi mãi không ở bên nhau.
Nhạc hết người tan đi đi về về thương biệt ly
Người gặp ta, hay không gặp ta cũng đừng sầu đừng oán
Đã đành cùng người quyết tình dứt ý, tránh cảnh sinh tử nhớ thương
Có tương tư cũng chỉ là vô ích, mười điều này xin gởi cho người.

***

taken from : http://kst.vn/community/forum.php?mod=viewthread&tid=127249&extra=&page=296

***

Đề Đô thành Nam trang

Phiên âm

Khứ niên kim nhật thử môn trung
Nhân diện đào hoa tương ánh hồng
Nhân diện bất tri hà xứ khứ
Đào hoa y cựu tiếu đông phong

Dịch nghĩa

Ngày này năm ngoái tại cửa đây
Hoa đào và mặt người cùng ánh lên sắc hồng
Gương mặt người xưa giờ không biết chốn nao
(Chỉ thấy) hoa đào vẫn như cũ cười với gió đông.

Dịch thơ

Hôm nay, năm ngoái, cửa cài
Hoa đào ánh với mặt người đỏ tươi
Mặt người chẳng biết đâu rồi
Hoa đào còn đó vẫn cười gió đông.

{Bản dịch của Trần Trọng Kim}

Giai thoại

Một lần nhân tiết Thanh minh, chàng trai Thôi Hộ dạo chơi phía nam thành Lạc Dương. Nhân thấy một khuôn viên trồng đào rất đẹp, tươi thắm những hoa, chàng đến gõ cổng xin nước uống. Lát sau lại thấy một thiếu nữ diễm lệ e ấp nấp trong vườn đào. Uống nước xong, chàng ra đi.

Năm sau, cũng trong tiết Thanh minh, người con trai trở lại chốn cũ, nhưng cổng đóng then cài, gọi mãi không thấy ai. Chàng viết bài thơ trên dán trên cổng. Lâu sau nữa, khi trở lại, chợt nghe tiếng khóc từ trong nhà vọng ra rồi thấy một ông lão ra hỏi chàng có phải là Thôi Hộ không và cho biết con gái của cụ sau khi đọc xong bài thơ bỏ cả ăn uống, đã chết, xác vẫn còn ở trong nhà. Thôi Hộ tìm vào đến bên xác người con gái, tuy đã tắt thở nhưng vẫn còn ấm và mặt mày vẫn hồng nhuận. Chàng quỳ xuống than van kể lể. Người con gái sống lại và họ trở thành vợ chồng. Bài thơ ghi lại mối tơ duyên bất hủ nhuốm màu sắc một huyền thoại.

***

Vô đề – Tạc dạ tinh thần tạc dạ phong

昨夜星辰昨夜風,

畫樓西畔桂堂東。

身無彩鳳雙飛翼,

心有靈犀一點通。

隔坐送鉤春酒暖,

分曹射覆蠟燈紅。

嗟余聽鼓應官去,

走馬蘭臺類轉蓬。

***

Phiên âm

Tạc dạ tinh thần tạc dạ phong,

Hoạ lâu tây bạn quế đường đông.

Thân vô thái phượng song phi dực,

Tâm hữu linh tê nhất điểm thông.

Cách toạ tống câu xuân tửu noãn,

Phân tào xạ phúc lạp đăng hồng.

Ta dư thính cổ ưng quan khứ,

Tẩu mã lan đài loại chuyển bồng.

***

Dịch nghĩa

Đêm qua sao đầy trời, đêm qua gió nổi

Bên tây lầu hoạ, phía đông nhà quế

Thân ta không có đôi cánh phượng lộng lẫy bay cao

Nhưng trong lòng có điểm sừng tê để cảm thông

Ngồi xa nhau chuốc chén xuân ấm áp

Cùng vui trò “xạ phúc” dưới ánh nến hồng

Ôi, nghe tiếng trống giục đi việc quan

Ruổi ngựa tới lan đài như ngọn cỏ bồng

***

Bài thơ này làm năm Khai Thành thứ 4 (839) đời Đường Văn Tông, khi tác giả mới nhậm chức Hiệu thư lang tại kinh thành. Trước đó, Lý Thương Ẩn từng làm Kinh Nguyên tiết độ sứ, là môn khách của Vương Mậu Nguyên 王茂元. Khi vào kinh, Lý Thương Ẩn hoặc chưa, hoặc mới cưới con gái của Vương Mậu Nguyên ít lâu, nhớ tới nàng mà viết hai bài thơ này.

***


Vô đề 4

 

Tương kiến thì nan biệt diệc nan

Đông phong vô lực bách hoa tàn

Xuân tàm đáo tử ti phương tận

Lạp cự thành hôi lệ thủy can

Hiểu kính đãn sầu vân mấn cải

Dạ ngâm ưng giác ngờ uyệt quang hàn

Bồng Lai thử khứ vô đa lộ

Thanh điểu ân cần vị thám khan


Dịch nghĩa:

1.

Nàng đến rồi đi cách biệt ta 

Lầu cao, chuông điểm, bóng trăng tà

Giấc mơ ly biệt lời chưa tỏ

Thư viết vừa xong mực úa nhòa

Ánh nến mờ soi chim phỉ thúy

Hương thơm phảng phất bức màn hoa

Chàng Lưu hận tiếc non Bồng cũ

Vạn dặm non Bồng đã cách xa

2.

Vu vơ đến, rồi đi xa

Canh năm chuông điểm trăng tà lầu cao

Giấc mơ ly biệt nghẹn ngào

Bức thư vừa viết mực sao úa nhòa

Nến mờ soi bóng chim qua

Xạ hương phảng phất màn hoa thơm nồng

Chàng Lưu hận chốn non Bồng

Mịt mùng vạn dặm núi Bồng cách xa

(Hải Đà phỏng dịch)


Tiếng Anh

To One Unnamed II

You said you would come, but you did not, and you left me with no other trace 

Than the moonlight on your tower at the fifth-watch bell. 

I cry for you forever gone, I cannot waken yet, 

I try to read your hurried note, I find the ink too pale. 

Blue burns your candle in its kingfisher-feather lantern 

And a sweet breath steals from your hibiscus-broidered curtain.

But far beyond my reach is the Enchanted Mountain, 

And you are on the other side, ten thousand peaks away.

English version (Li Shangyin) 



Advertisements

2 phản hồi to “Đường thi”

  1. mi na 08/09/2011 lúc 6:11 Chiều #

    ở đây có cho ngoại đạo như mụi góp bài k nào nói thật thì mụi cũng thíc thơ Đường lém

  2. Mẫn nhi 08/09/2011 lúc 6:13 Chiều #

    Vì bất tiện là chỉ có tỷ post bài dc thui 😦 nên mụi cứ đưa bài ra đi, tỷ up lên trên cho 😉

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: